รูปะวิเชตร์

พระพิพากษานานาประเทศกิจ เป็นพระราชทินนามตอนที่

ขุนสุภาพายัพ ได้ขอพระราชทานนามสกุล ต่อมาท่านได้รับบันดาศักดิ์ชั้น "พระยา" จึงมีพระราชทินนามเป็น

"พระยาพิพากษานานาประเทศกิจ"

(หุ่น รูปะวิเชตร์ )

พระยาพิพากษานานาประเทศกิจ (หุ่น รูปะวิเชตร์)

พระยาพิพากษานานาประเทศกิจ (หุ่น รูปะวิเชตร์) เป็นข้าราชการตุลาการคนสำคัญในช่วงปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ถึงต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) โดยมีรายละเอียดประวัติที่น่าสนใจดังนี้ครับ:

ประวัติและการทำงาน

ท่านเป็นข้าราชการที่โดดเด่นในสายงานศาลและตุลาการ โดยเฉพาะในหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินคดีความที่เกี่ยวข้องกับชาวต่างชาติ ซึ่งในยุคนั้นเป็นช่วงที่มีการปฏิรูประบบกฎหมายไทยเพื่อยกเลิกสิทธิสภาพนอกอาณาเขต

ตำแหน่งสำคัญ: ท่านเคยดำรงตำแหน่งในกองลหุโทษ และต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น "พระยาพิพากษานานาประเทศกิจ" ซึ่งตำแหน่งนี้สะท้อนถึงบทบาทหน้าที่ในการเป็นผู้พิพากษาพิจารณาคดีในศาลระหว่างประเทศ หรือคดีที่มีชาวต่างชาติเป็นคู่ความ

นามสกุลพระราชทาน: นามสกุล "รูปะวิเชตร์" (Rupavijetra) เป็นนามสกุลพระราชทานในสมัยรัชกาลที่ 6 (ลำดับที่ 3661) โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้แก่ "ขุนสภาพายัพ (ชุบ)" ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งผู้พิพากษารองศาลจังหวัดเชียงราย โดยระบุว่าท่านเป็นบุตรของ พระยาพิพากษานานาประเทศกิจ (หุ่น)

การได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์

ท่านไต่เต้ามาจากตำแหน่งข้าราชการชั้นผู้น้อยในกระทรวงยุติธรรม โดยมีลำดับบรรดาศักดิ์ที่สำคัญคือ:

นายหุ่น

ขุนจินดาภิรมย์

หลวงวิเชียรประศาสน์: ดำรงตำแหน่งผู้พิพากษาศาลมณฑลพายัพ

พระพิพากษานานาประเทศกิจ: เลื่อนบรรดาศักดิ์ขึ้นเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 (รัชสมัย ร.6)

พระยาพิพากษานานาประเทศกิจ: ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น "พระยา"ดำรงตำแหน่งอธิบดีผู้พิพากษาศาลมณฑลพายัพ เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2460 ถือเป็นบรรดาศักดิ์สูงสุดในสายงานตุลาการของท่าน

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่สำคัญ

จากบันทึกประวัติ ท่านได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หลายชั้นเพื่อเป็นเกียรติแก่การทำงานราชการ อาทิ:

เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์ช้างเผือก (ต.ช.)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์มงกุฎไทย (ต.ม.)

เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.) ซึ่งมอบให้แก่ข้าราชการที่รับราชการด้วยความเรียบร้อยเป็นเวลานาน (เกิน 25 ปี)

ข้อมูลประวัติทายาทและลำดับนามสกุลพระราชทานในสายตระกูล

รูปะวิเชตร์ (หรือ Rupavijetra) มีรายละเอียดดังนี้ครับ:

ลำดับนามสกุลพระราชทาน

นามสกุล: รูปะวิเชตร์ (Rupavijetra)

ลำดับที่: ได้รับพระราชทานเป็นลำดับที่ 3661 วันที่ 19 ธันวาคม 2459 ในสมัยรัชกาลที่ 6

ผู้ได้รับพระราชทาน: พระยาพิพากษานานาประเทศกิจ (หุ่น) ขณะดำรงตำแหน่งผู้พิพากษาศาลคดีต่างประเทศ กระทรวงยุติธรรม

ความหมาย: คำว่า "รูปะ" (รูป-หุ่น) และ "วิเชตร์" (วิเชียร) สื่อถึงความงดงามหรือการสร้างสรรค์ที่ประณีต ทั้งนี้น่าจะเกี่ยวเนื่องกับนามเดิมหรือบรรพบุรุษของเรา หรือสันนิษฐานว่านำมาจากราชทินนามเดิมของบิดาคือ "หลวงวิเชียรประศาสน์" (วิเชียร/วิเชตร์) ผสมกับคำว่า "รูป" เพื่อให้เกิดความไพเราะและเป็นมงคลตามหลักนิยมในสมัยนั้นก็เป็นได้

ทายาทและสายตระกูลที่สำคัญ

สายตระกูลนี้มีการสืบทอดมารวม 5-6 รุ่น โดยมีทายาทที่สร้างชื่อเสียงในวงวิชาการและข้าราชการระดับสูง ดังนี้:

รุ่นลูก: หลวงประพุธนฤการณ์ (ชุบ รูปะวิเชตร์) หลวงอดุลย์กิจบัญชา พ.ต.ต.หลวงเชี่ยวระวังการณ์ (เริญ รูปวิเชตร์)

ทั้ง 3 ท่านเป็นบุตรของพระยาพิพากษาฯ รับราชการเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ในสมัยก่อ

รุ่นหลานและเหลน

ทายาทในสายข้าราชการ

มีทายาทรับราชการในตำแหน่งสำคัญ เช่น

นายชื้น รูปะวิเชตร์ ปลัดจังหวัดเชียงราย และข้าราชการในกระทรวงมหาดไทย หรือข้าหลวงสยามปกครองร่วมกับเจ้าเมืองท้องถิ่น ซึ่งเป็นการสืบทอดเจตนารมณ์การรับราชการมาจากต้นตระกูล

อาจารย์ชิดเชื้อ รูปะวิเชตร์

อาจารย์พิศมัย รูปะวิเชตร

ผู้ใหญ่บุญเชิด รูปวิเชตร์

อาจารย์ประไพ รูปะวิเชตร

รองศาสตราจารย์ ดร.เพ็ชรี รูปะวิเชตร์: ทายาทสายตรงผู้มีชื่อเสียงในวงการการศึกษา ปัจจุบันดำรงตำแหน่งอาจารย์ประจำคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่และเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และอาชีวศึกษา

นายจำนงค์ รูปวิเชตร ขนส่งจังหวัดจันทรบุรี

นายดำเนิน รูปะวิเชตร ในตำแหน่งผู้ว่าการการไปรษณีย์แห่งประเทศไทย หรือผู้บริหารระดับสูงในส่วนภูมิภาค ภาคเหนือ

อาจารย์สถิตย์ รูปวิเชตร์

อาจารย์ศิริพรรณ รูปะวิเชตร์ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านกุงไม้สักมิตรภาพที่ ๙๘

นางสุวภา รูปวิเชตร์ เจ้าหน้าที่สำนักงานปลัดกรุงเทพมหานคร

อาจารย์จักริช รูปะวิเชตร์

อาจารย์ชนันทภรณ์ รูปะวิเชตร์

น.ส.กาญจนา รูปะวิเชตร์ เจ้าหน้าที่จัดผลประโยชน์ชำนาญการพิเศษ กรมธนารักษ์

น.ส.นิตยา รูปวิเชตร์ นักสังคมสงเคราะห์ชำนาญการ

ว่าที่ รต.สิทธินนท์ รูปวิเชตร์ กำนันแหนบทองคำ

น.ส.พลอยไพลิน รูปะวิเชตร์ ปลัดเชอร์ จบการศึกษา ปริญญาตรี รัฐศาสตร์บัณฑิต การเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ปริญญาโท การพัฒนาระหว่างประเทศ University College Dublin ประเทศไอร์แลนด์

อาจารย์ภัทรา รูปวิเชตร์ วิทยาลัยนาฏศิลป อ่างทอง

เกร็ดเพิ่มเติม:

สายตระกูลรูปะวิเชตร์มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับย่านเยาวราชและถนนแปลงนามมาแต่อดีต โดยปรากฏหลักฐานในโฉนดที่ดินเก่าแก่บริเวณ "ซอยพิพากษา" ในอดีตบริเวณนี้เคยเป็นที่ตั้งของบ้านพักและที่ดินของ ขุนนางหรือผู้พิพากษา ชั้นผู้ใหญ่ในช่วงต้นรัตนโกสินทร์ถึงยุคก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง โดยพำนักอยู่หลายท่าน ซึ่งการตั้งชื่อซอยตามเจ้าของที่ดินหรืออาชีพของผู้พำนักที่เป็นบุคคลสำคัญในย่านนั้นเป็นธรรมเนียมปกติในสมัยก่อน ซึ่งก็เคยเป็นที่ตั้งบ้านพักของ พระยาพิพากษานานาประเทศกิจ (หุ่น) ด้วยนั่นเองครับ